Friday, 29 May , 2020
امروز : جمعه, ۹ خرداد , ۱۳۹۹
شناسه خبر : 14268
  پرینت تاریخ انتشار : ۱۷ شهریور ۱۳۹۸ - ۱۴:۵۹ | 248 بازدید |

در ستایش سالمندی

سینما جریان | «دوباره زندگی» به زندگی روزمره یک زوج سالمند می پردازد که در آستانه دست شستن از زندگی و پناه بردن به خانه سالمندان، با یک اتفاق ناخواسته دوباره پویایی به زندگی آنها باز می گردد.

در ستایش سالمندی

رضا فهیمی پس از ساخت فیلم های کوتاه و موفقیت هایی که به خصوص با فیلم «کودکان ابری» در جشنواره های داخلی و خارجی به دست آورد، برای ساخت اولین فیلم بلند خود سراغ فیلمنامه ای از امیرمحمد عبدی و مجید اسماعیلی پارسا رفته که سابقه نگارش فیلمنامه های «لاک قرمز» و «گمیجی» را در کارنامه دارند.
محور اصلی قصه زوج سالمندی به نام ریحان (گلاب آدینه) و اصلان (شمس لنگرودی) هستند که فیلم با ترسیم موقعیت اولیه آنها آغاز می شود. زن و مردی تنها که خرمالوهای حیاط خانه شان بهانه ارتباط بچه های محل و همسایه ها با آنهاست. زن دچار حواس پرتی و فراموشی مقطعی است، اما مرد به ظاهر سالم می نُماید، تا جایی که موقع دنبال کردن بچه ها علایم بیماری و کسالت در او نمایان می شود.
در چنین موقعیتی که ریحان تلاش می کند با شیوه های شخصی همچون نوشتن جای اشیا و… در یک لیست مخفی و مراجعه به آن برای پیدا کردن وسایل مورد نیازش، خود را سالم و سرحال نشان دهد، اصلان با پیشنهاد رفتن خودخواسته به خانه سالمندان، کدی از یک نگرانی و رازی پنهان می دهد. همانطور که نشانه هایی همچون خریدن پارچه کفن و تهیه پول برای خرید قبر دو طبقه، از قریب الوقوع بودن مرگ در ذهن او خبر می دهد.
به شیوه درام های کلاسیک، وقتی ریحان هم متقاعد و راضی به رفتن به خانه سالمندان می شود و همراه شوهرش به شیوه های نمادین و تصویری، شروع به بستن بار سفر می کنند، یک خبر ناگهانی این تصمیم و روند پیش بینی شده درام را تغییر می دهد.
بازگشت امیر، تنها پسر این زوج، با همسر و فرزندش از خارج از کشور، رویدادی ناگهانی و بدون مقدمه است که روند درام را دچار تغییر و تحول می کند، اما ناممکن نیست و به همین دلیل هم در بافت قصه جای خود را پیدا می کند.
به خصوص که این بازگشت تبدیل می شود به تمهیدی دراماتیک برای کدگذاری های تصویری تا به نوعی با از سر گرفتن جریان زندگی بین این زوج مواجه شویم؛ همچون روح زندگی که در کالبد حیات آنها جاری می شود. همچون همان ریسه های رنگی که رنگ و بوی جشنی برای پاسداشت زندگی را پیدا می کنند.
اما نشانه های بد مانند همان لامپ هایی که با قطرات باران اتصالی کرده و می سوزند، با دیر کردن مهمانان خودنمایی می کنند و نهایتا تماس تلفنی که خبر از مرگ زوج جوان و زنده ماندن نوزاد آنها می دهد.
هرچند مشخص است طراحی اصلی نویسندگان و کارگردان در جهت بسترسازی برای رسیدن به درامی بوده که مفهوم مرگ را در زندگی به انتها رسیده یک زوج سالمند، به دمیدن روح زندگی تغییر دهد (که ایده جذاب و هوشمندانه ای است)، اما مشکل در چینش نشانه ها و روند درام برای رسیدن به این نقطه مهم است. چرا که از پیش تعیین شده بودن این طراحی موقعیت و تعدد حادثه و اتفاق برای رسیدن به مواجهه ریحان و اصلان با نوه شان و تنهایی ناگزیر با یک نوزاد، به شدت در فیلم برجسته و پررنگ است و کمتر ظرافتی در پرداخت این موقعیت به چشم می خورد.
همچنان که از لحن و زبان تصویری فیلم -که مبتنی بر زبان نشانه ها و تصویر است- انتظار می رود، همانطور که نشانه های ترک و رفتن به خانه سالمندان به نشانه های بازگشت به زندگی پیوند خوردند، نشانه های مرگ و بیماری این زوج نیز به تجدید حیات با ورود یک نوزاد گره می خورند. مثل سکانسی که کفن به عنوان پوشش و کهنه نوزاد استفاده می شود و پول قبر نیز به مصرفی مشابه می رسد.
در این میان مولفه ای که تا حد زیادی مغفول مانده، روند بیماری ریحان و اصلان است که آنچنانکه در فصل ابتدایی به آن پرداخته شده، در طول فیلم بسط و گسترش نمی یابد. مانند آثار فراموشی مقطعی و حواس پرتی ریحان که تنها به یک بار جا گذاشتن نوزاد در خانه ختم می شود، یا بیماری اصلان که بروزی مشابه عارضه قلبی داشته، اما به عنوان تومور مغزی مطرح می شود.
هر چند افشا شدن بیماری اصلان به جا و در ادامه نشانه گذاری ابتدای فیلم درخصوص نگرانی او از تنها ماندن ریحان و پیشنهاد رفتن به خانه سالمندان است، اما ایکاش بروز و نمود بیماری او متناسب با بیماری طرح شده یا بیماری متناسب با نشانه های بروز انتخاب می شد تا روند پیشرفت بیماری هر دو طی درام باورپذیر و ملموس می شد.
تلاش ریحان و اصلان برای سپردن نوه شان به خانواده ای از دوست و آشنا تا بتوانند با خیال راحت دنبال زندگی شان بروند، موجز و قابل قبول پرداخته شده، همانطور که پیدا شدن پدر و مادر عروس سیاهپوست برای منطقی شدن تبعات مرگ پسر و عروس در فیلم گنجانیده شده و طبعاً اگر نمی بود، سئوال برانگیز می شد.
اما باید از شاه سکانس فیلم به عنوان سکانس فینال نام برد که با بازی ظریف و زیرپوستی گلاب آدینه کارکردی دوگانه پیدا می کند. ریحان درگیر تبعات فراموشی و حواس پرتی به یکباره نگاهی تازه به نوزادی که روی پایش خوابیده می کند. گویی در سفر زمان به گذشته رفته و دوباره همان مادری شده که امیر را بزرگ کرده است. انگار این نوزاد سیاهپوست همان فرزند ازدست رفته ای است که موهبت فراموشی، دوباره او را به ریحان باز پس داده و مادر همچون نوزادی تازه یافته او را در آغوش می کشد.
با چنین رویکردی است که می توان «دوباره زندگی» را با همه نقاط قوت و ضعفی که دارد، فیلمی در ستایش زندگی سالمندی دانست که به مدد تخیل خالقانش امکان این مابه ازا سازی را به قهرمانانش داده تا از نیمه راه خانه سالمندان و مردن پیش از مرگ، به زندگی بازگردند.
فیلمی که می توان این دغدغه مندی مشترک را در همه اجزایش، از فیلمنامه تا جنس کارگردانی، نوع میزانسن، کادربندی ها، موسیقی متن و… به خصوص بازی های گرم و متناسب گلاب آدینه و شمس لنگرودی دنبال کرد. از همین رو است که فیلم به جای تبدیل شدن به اثری کند و کسل کننده به واسطه دنبال کردن روزمرگی یک زوج سالمند، واجد یک انرژی درونی از دمیدن پویایی در حیات آنهاست.

نویسنده : سحر عصرآزاد | منبع خبر : نشریه هنر و تجربه
برچسب ها

این مطلب بدون برچسب می باشد.

به اشتراک بگذارید
تعداد دیدگاه : ۰
  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط تیم مدیریت سینما جریان در وب منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.