Sunday, 19 September , 2021
امروز : یکشنبه, ۲۸ شهریور , ۱۴۰۰
شناسه خبر : 22154
  پرینتخانه » اسلایدر, سینما جریان +, سینمای ایران, نقد فیلم تاریخ انتشار : ۲۰ خرداد ۱۴۰۰ - ۱۳:۱۹ | 238 بازدید |

سینما شهر فرنگ

سینما جریان | در ادامه نقد و بررسی فیلم های روز سینمای ایران، «ساقی سلیمانی» منتقد و پژوهشگر در یادداشتی برای «سینما جریان»، درباره فیلم «گیجگاه» ساخته «عادل تبریزی» نوشته است.
سینما شهر فرنگ

در ابتدای این متن که درباره «گیجگاه» فیلم بلند اول «عادل تبریزی» است، می خواهم گریزی بزنم به فیلم دیگری از سالهای اخیر یعنی «سینما شهر قصه» ساخته «کیوان علی محمدی» و این جنس از سینمای قصه گو را که اهانت نمی کند اما کمدی شریفی را ایجاد می کند و قصد ادای دین به بخشی فراموش نشدنی از سینمای ایران را دارد، قدر بدانم. فیلم هایی که از تجربه های ملموس شیرین و حتی تراژیک قصه تعریف می کنند و حتی مخاطب خاص را مجاب می کنند ساده از کنار آنها عبور نکند.

فیلم سینمایی «گیج‌گاه» متقاضی حضور در جشنواره فیلم فجر شد

«گیجگاه» عادل تبریزی دقیقا کجاست؟
در این فیلم ما با تمام آنچه که کارگردان از حداقل سه دهه سینمای مورد پسندش یعنی سینمای دهه چهل تا هفتاد ایران در ذهن دارد روبرو هستیم، قهرمان های سینمای او، ترس های خنده دار کودکی و نوجوانی اش، تمام اسامی ای که در سرش دارد، تمام پوستر فیلم هایش، تمام تیتراژهای محبوبش، بازیگران ستاره اش و…
شاید بهتر است اینطور وصف کنیم که کارگردان با تمام بلیط های در دستش فیلم اول بلندش را ساخته است.
این نوعی ادای دین به خود است و معمولا در ادبیات و سینما از هر صاحب اثری، شخصی ترین اثر؛ دلچسب ترین بوده و خواهد بود. آنچه که تجربه شده است برای بازتعریف نیاز به ذوق و سلیقه دارد و اگر این سلیقه به پختگی برسد مخاطبان متفاوتی را به حال خوب دچار می کند.
در سینمای جهان این مورد چگونه است؟
برای من در ارتباط با کمدی شخصی در سینمای جهان؛ «وودی آلن» همیشه اینگونه بود و فکر می کنم شاید کسی که همسن و سال او باشد یا در شهر و کشور او زیسته باشد چندین برابر من از «آنی هال» لذت برده است و اگر از اهالی سینمای آنجا باشد و «وودی آلن» را بیشتر بشناسد هم چندین برابر همه مخاطبان لذت می برد اما مهم این است این یک شیب رو به بالای جذابیت است و در هر حال کسی رنجیده نمی شود.

شاید هیچکس با این حرف موافقت نکند اما این یک تشبیه نبود این یک شباهت حسی است نه شباهت در تمام جنبه های این آثار.

گیجگاه» اولین ژانر کمدی زوج سینمای ایران

اما گیجگاه از «قهرمان» چه می خواهد بگوید؟
در اواخر دهه شصت و با رونق سینمای دفاع مقدس؛ جلوی ستاره سازی با روش های سانسوری و ممیزی و در اتفاق های تلخ نانوشته گرفته شد و درست زمانی که در ممنوعیت کار برای ستاره های دهه چهل، چهره ای دیگر به نام «جمشید آریا» یا همان «جمشید هاشم پور» بیش از پیش جای خود را در دل مخاطبان باز کرده بود رسما جلوی قهرمان سازی در هر بستری جز دفاع مقدس گرفته شد.
این شروع یک تراژدی دنباله دار بود و سینما بخش دیگری از مخاطبان قدیمی خود را از دست داد.
در گیجگاه متوجه می شویم کارگردان متعلق به همان سلیقه است که قهرمان و ضد قهرمان و هیجانات مرتبط با آن دلیل سینما رفتنش بوده است.
سینما شهرفرنگ
«عادل تبریزی» در مصاحبه های بسیاری در همین باره تاکید می کند که تا دهه هفتاد سینما بر سر سفره مردم بود و دقیقا با همین جمله از حسرت های سینمای بدون قهرمان یاد می کند. این صحبت های تبریزی را وقتی به تجربه های شخصی ام ربط می دهم کاملا مجاب به موافقت با این موضوع می شوم. مثلا پدربزرگ من به بچه های تپل می گفت «امیرو» و برای توجیه رد کردن خواستگارهای خاله هایم می گفت: «طرف چیزی شبیه شیر علی قصاب بود»، برای اینکه نمی توانست مادرش را به مکه ببرد او را برد تا فیلم «محمد رسول الله» را پیش از انقلاب ببیند. سینما جاری بود در زندگی افراد. پدرم که می خواهد از «جمشید آریا» بگوید و یا هر فیلم دیگری صحبت کند می گوید فلان فیلم را در «سینما شهر فرنگ» دیدم. مثلا من می دانم بیش از همه سینماها او در شهری که جوانی اش را سپری کرد به سینما شهر فرنگ می رفت.

من درست برعکس «تبریزی» با سینمای مخاطب خاص عاشق سینما شدم اما او توانست من را مجاب کند پای فیلمش بنشینم و لذت ببرم حتی اجازه مقاومت و سخت گیری را از تو می گیرد و گویا در زمان تماشای فیلم به تو گوشزد می کند که ببین تو هم این تجربه را نداشتی؟ آیا آن را درست نشان ندادم؟ خودش را و تو را محک می زند و به عنوان مثال در مورد خاص کلاس کاراته می توانم اعتراف کنم در دوره ای من هم تجربه اش را داشتم و این باعث شد تمام لحظات طنز آلود فیلم به ذهنم متبادر شود و تبریزی در مقام منتقد گارد من را شکست.

انتشار اولین تصاویر در «گیج‌گاه» - خبرگزاری مهر | اخبار ایران و جهان | Mehr News Agency

کات به مثلث های عشقی سابق بر این 
از کسل کننده ترین اتفاق های سینمای به اصطلاح اجتماعی و خانوادگی و در واقع ساده انگارانه آپارتمانی سالهای اخیر، همین روابط عاطفی مثلثی و مسئله خیانت و دو زن و یک مرد و این رویکرد کسالت بار است که در این فیلم دوباره به کلیشه های قدیمی اش بر می گردد و حالا در شرایطی است که خودش انگار دست به شکستن کلیشه های رایج فعلی می زند و بازی ها برای پرداختن به این روابط در «حامد بهداد» و «باران کوثری» و صحت مثلث موفقی را رقم زده. «باران کوثری» انگار جای درستی قرار گرفته و نقشش را می شناسد که این را می توان به کارگردانی و بازیگردانی موفق اثر هم ربط داد. اگر نخواهم موردی بپردازم به دلیل تعدد بازیگر و نقش در این فیلم باید بگویم در کل گویا هر کسی در جای درست قرار دارد و از منظر من نقشی آزار دهنده نیست بلکه تمامی نقش ها جذابیت دارند از «بنفشه خواه» که فیلم کرایه می دهد گرفته تا تک تک نقش های بسیار کم رنگ تر فیلم جا افتاده اند.
اما «جمشید آریا» 
آن چیزی که برای تبریزی بسیار مهم بود و باید هم با احتیاط به آن می پرداخت «جمشید آریا» بود. چطور باید قصه ای می نوشت که حضور «جمشید آریا» در آن یک کلاژ ناشیانه و زورکی به چشم نیاید؟ آیا در این کار موفق عمل کرد؟
دکتر «فردین هاشم پور» 
پرداخت به نوع حضور و شخصیت پردازی برای این شخصیت در «گیجگاه» شاید برای تبریزی سخت ترین مسئولیت بود، بازتاب چندین حس با هم در یک شخصیت و اشاره های محترمانه به نقش های «جمشید آریا» و نوشتن ماجراهایی پیرامون شخصیت برای رساندن او به قهرمان قدیمی اش کاری بود که تبریزی بدون دستپاچگی و گویی از پس بارها بازسازی در ذهنش به مرحله اجرا رساند.
بازی گرفتن از هنرمند نوجوان فیلم 
چهره شیرین و نوجوان فیلم «علی راد»؛ سینما را می شناسد، صورتش اکت دارد و حالت هایی که از پس احساسات مختلف نشان داده در پس ذهن مخاطب رسوب می کند و آینده درخشانی را می توان برای او متصور بود. با قصه همراه شده و می توان نوع بازی او را متاثر از کارگردانی دانست.
طراحی 
در طراحی صحنه و لباس و طراحی نور و صدای اثر؛ تماما سعی شده سینمای مد نظر تبریزی جریان داشته باشد و شاید بی ربط نباشد اگر بگوییم اثر به صاحب اثر منگنه شده است اما خروجی آن توانسته با چند نسل سمپاد ایجاد کند.
طراحی پوستر 
جای پرداختن به طراحی پوستر در نقد منتقدان ما بسیار خالی است اما می توان گفت گرافیک و طراحی و هنرمندان این عرصه در تمام این سالها سیر صعودی داشته اند و در مورد این فیلم ارتباط تنگاتنگ حتی پوستر فیلم با آن فونت گرافیکی مشخص که یادآور فیلم های مورد علاقه تبریزی است هوشمندانه بود.
انتخاب اسامی 

او می داند چه می خواهد و برای گفتن از شخصیت هایش آنجا که پای انتخاب اسامی افراد به میان می آید به قدری از اسامی عوامل فیلم و باز تمام آنچه در سرش نماد واقعی و بیرونی دارند استفاده می کند که حتی با همین کار طنز اتفاق می افتد.

سند «گیجگاه» به نام جمشید هاشم‌پور است/ دنبال نوستالژی‌بازی نبودم - خبرگزاری مهر | اخبار ایران و جهان | Mehr News Agency

کمدی می تواند اهانت آمیز نباشد 
آنچه در مجموع محتوای کمدی برای گیجگاه اتفاق افتاد، تفاوت او با بسیاری از آثار به ظاهر طنز دهه اخیر سینمای ایران است، آثاری که باعث شد منتقدین اعتراض های پیگیر خود را تا مرز رده بندی سنی فیلم ها ادامه دهند که البته فایده چندانی ندارد و فیلم ها در دسترس عموم است. شوخی های جنسی و سخیف اصرار بر متن های دم دستی و…
اما در ادبیات و سرزمینی که همیشه نوعی طنز در زندگی مردم مخصوصا با اتفاق های ملموس اجتماعی و سیاسی وجود داشته آیا نمی شود کمدی جذاب تری ارائه کرد؟ آیا نمی شود به مخاطب از نظر حسی نزدیک شد تا مخاطب عام سینما هم سینما را بی فاصله از تجربیات شخصی اش و با حس نزدیک تری بخواهد؟
من فکر می کنم تبریزی موفق بوده در ایجاد این جنس طنز که از جنس جامعه است از دل جامعه است و دوربین او و «کوهیار کلاری» هم سطح با آدم هایش حرکت می کند. این خودش نشان از زاویه دید او به جامعه دارد.
این فیلم بدون تردید شروع خوبی برای او بود در سینمای بلند و دلایل موفقیت اش می تواند بیش از اینها که برشمردیم باشد راه خودش را باز می کند و برای جمع زیادی از مخاطبان لحظات شیرین و صمیمی خلق می کند، اگر در وضعیت اکرانی غیر کرونایی عرضه شود می توان پیش بینی کرد که در فروش هم بسیار موفق خواهد بود.
نویسنده : ساقی سلیمانی | منبع خبر : سینما جریان
به اشتراک بگذارید
تعداد دیدگاه : ۰
  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط تیم مدیریت سینما جریان در وب منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.